Choroba zwyrodnieniowa stawów

Choroba zwyrodnieniowa stawów (osteoarthritis) należy do chorób cywilizacyjnych, prawie 30% osób już w wieku 40
lat ma zmiany zwyrodnieniowe widoczne w RTG, a odsetek ten rośnie z wiekiem. Po 50 roku życia zmiany zwyrod-
nieniowe ma już ok. 80% osób. Pierwszym objawem choroby zwyrodnieniowej jest zwykle ból stawów. W miarę jak
choroba postępuje, u pacjenta dochodzi do ograniczenia ruchomości i do trudności z poruszaniem się. Gdy choroba
zwyrodnieniowa stawów znajduje się już w zaawansowanym stadium, jakość życia chorego znacząco się pogarsza
w związku z dolegliwościami bólowymi odczuwanymi podczas aktywności ruchowej, a także wskutek problemów z
poruszaniem się.

PRZYCZYNY CHOROBY ZWYRODNIENIOWEJ

Choroba zwyrodnieniowa stawów występuje w postaci pierwotnej i wtórnej. Nie wiadomo jeszcze, co powoduje pierwotną
postać choroby. Dotychczas udało się jedynie ustalić, że ryzyko jej rozwoju zwiększają takie czynniki, jak podeszły wiek,
płeć żeńska, niedobory estrogenów, otyłość, osłabienie mięśni okołostawowych oraz nieprawidłowa dieta. W rozwoju
choroby zwyrodnieniowej znaczenie mają również predyspozycje genetyczne – istnieje gen, który w znacznym stopniu
zwiększa ryzyko wystąpienia zmian zwyrodnieniowych. Zmiany tego typu mogą być także wynikiem niedokrwienia warstwy
chrzęstnej w obrębie stawu.

Postać wtórna choroby zwyrodnieniowej stawów ma związek z uszkodzeniami stawów (powstałymi w następstwie urazów
mechanicznych, infekcji, przeciążeń lub dysfunkcji narządów lub tkanek), zaburzającymi fizjologiczne funkcjonowanie
stawów. Do zwyrodnienia stawów przyczyniać się mogą urazy ostre (złamania kości i zwichnięcia stawów z powikłaniem w
postaci nieprawidłowego ułożenia kości w stawie, prowadzącym do degradacji i martwicy chrząstki) oraz przewlekłe
przeciążenia stawów (typowe dla osób pracujących fizycznie oraz uprawiających zawodowo sport). Do wtórnej postaci
choroby zwyrodnieniowej mogą również predysponować wady postawy (wskutek nieprawidłowego ułożenia stawów
zwiększa się na nie nacisk), znaczna nadwaga oraz osłabienie mięśni szkieletowych otaczających staw (w wyniku nie-
dostatecznego ich używania).

OBJAWY CHOROBY ZWYRODNIENIOWEJ
ból stawu; nasila się w czasie poruszania chorym stawem, a zmniejsza w czasie
odpoczynku,
sztywność poranna stawu – zwykle 5-10 min,
sztywność i ból „startowy”; występują w momencie podjęcia aktywności po
okresie bezruchu ,
trzeszczenia w stawie; związane m.in. ze zwiększonym tarciem powierzchni
stawowych pozbawionych prawidłowej chrząstki stawowej,
ograniczenie ruchomości w stawie,
powiększenie obrysów stawu; następuje w wyniku tworzenia się wyrośli
kostnych (osteofitów) i obrzęku tkanek przystawowych.
LOKALIZACJA ZAJĘCIA STAWÓW W CHOROBIE ZWYRODNIENIOWEJ

W zwyrodnieniu stawów i kręgów szyjnych, oprócz bólu i sztywności karku może wystąpić również ból kolana, bioder i
kręgosłupa. Czasami występuje drętwienie, brak czucia w obrębie ramienia i ręki, brak siły w mięśniach, szczególnie w
godzinach porannych lub w nocy. Zaburzenia te są wynikiem ucisku na nerwy, które rozgałęziają się od kręgosłupa do
ramienia. Ucisk na naczynia krwionośne, które przechodzą przez kręgi szyjne i zasilają mózg, może powodować zawroty
głowy, podwójne widzenie, bóle i zawroty głowy przy zmianie pozycji. Zwyrodnienie stawów i kręgów szyjnych, nawet w
zaawansowanej fazie choroby, może przebiegać bezobjawowo albo wręcz przeciwnie – może powodować silny ból nawet
wtedy, kiedy ma łagodny charakter.

Objawy choroby zwyrodnieniowej odcinka lędźwiowego kręgosłupa mogą występować w postaci ostrej lub przewlekłej:

postać ostra pojawia się raptownie jako nagła blokada (co zdarza się bardzo
często w wyniku przeciążenia); ból występuje poprzecznie w dolnej części pleców
i może się rozprzestrzeniać wzdłuż nerwu kulszowego (rwa kulszowa);
postać przewlekła może pojawić się po jednym lub kilku nagłych atakach bólu;
ból jest mniej dotkliwy, lecz ciągły, nasila się pod wpływem przeciążenia, a
często wskutek długotrwałego stania.

W przypadku zwyrodnienia stawu kolanowego zwykle zgłaszany jest ból w rzepce, wewnątrz kolana i z tyłu. Ból jest
bardziej odczuwalny przy schodzeniu, niż przy wchodzeniu po schodach. Niekiedy staw puchnie wskutek zwiększenia się
ilości płynu śródstawowego (zaostrzenie zapalne).

Zapalenie stawów biodrowych (choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych) objawia się bólem miejscowym,
występującym najczęściej w pachwinie, po wewnętrznej stronie ud i kolan. Ból, który początkowo nie jest zbyt intensywny,
mija podczas odpoczynku, po czym po wznowieniu ruchów pojawia się ponownie, następnie uspokaja się i ponownie
nawraca, np. podczas spaceru. Chory na chorobę zwyrodnieniową stawów biodrowych często odczuwa ból przy zakładaniu
butów, skarpet czy spodni, przy schodzeniu ze schodów lub podczas krzyżowania nóg.